سه مطالعه JACC در ESC 2026: FFRct، حجم پلاک و چربی اپیکارد

سه مطالعه از جلسات science late-breaking کنگره ۲۰۲۶ انجمن قلب اروپا (ESC) که هم‌زمان در نشریات خانواده JACC منتشر شده‌اند، یافته‌های تازه‌ای درباره کاربرد آنژیوگرافی عروق کرونر با توموگرافی کامپیوتری (CCTA) و FFRct برای گزینش بیماران کاندید آنژیوگرافی تهاجمی، نقش حجم پلاکِ اندازه‌گیری‌شده با یادگیری عمیق در پیش‌بینی نخستین رویداد کرونری و ارتباط حجم بافت چربی اپیکارد (EAT) با رویدادهای نامطلوب قلبی‌عروقی عمده (MACE) ارائه می‌دهند. مطالعه محقق‌محور و چندمرکزی FUSION روی ۵۲۸ بیمار هلندی (با میانه سنی ۶۳ سال؛ ۴۱ درصد زن) که تنگی ۵۰ تا ۹۰ درصدی در دست‌کم یک شریان کرونر داشتند، آن‌ها را به دو گروه هدایت با FFRct یا مراقبت معمول تقسیم کرد. نتایج منتشرشده در JACC نشان داد در روز ۹۰، نرخ آنژیوگرافی تهاجمی بدون بیماری انسدادی عروق کرونر در گروه FFRct به‌طور معناداری کمتر بود (۴۸ از ۲۶۳ بیمار؛ ۱۸ درصد در برابر ۸۷ از ۲۶۵ بیمار؛ ۳۳ درصد؛ نسبت شانس ۰.۴۶؛ p<0.001). در تحلیل اکتشافی پس‌از‌هنگام، نرخ کلی آنژیوگرافی نیز با FFRct پایین‌تر بود (۳۹ درصد در برابر ۵۱ درصد؛ p=0.004) و هر دو تفاوت پس از یک سال نیز پایدار ماندند؛ نرخ بازسازی عروق، کیفیت زندگی، هزینه‌ها و MACE میان دو گروه مشابه بود. نویسندگان به سرپرستی Dr. Simran P. Sharma نوشتند: «بیماران با تنگی ۵۰ تا ۹۰ درصد در CCTA جمعیت چالش‌برانگیزی هستند، زیرا شدت تنگی آناتومیک به تنهایی نمی‌تواند ضایعات محدودکننده جریان را به‌طور قابل اعتماد شناسایی کند و معمولاً ارزیابی عملکردی بیشتری لازم است. FUSION بررسی می‌کند که آیا مراقبت هدایت‌شده با FFRct در عصری که CCTA به آزمایش خط اول توصیه‌شده در گایدلاین‌ها تبدیل شده، ارزش افزوده‌ای در گزینش بیماران برای آنژیوگرافی تهاجمی دارد یا خیر.» تحلیل کوهورت SCAPIS که در JACC: Cardiovascular Imaging منتشر شد، نشان داد حجم کل پلاک (TPV) اندازه‌گیری‌شده به‌صورت خودکار با یادگیری عمیق، پیش‌بینی نخستین رویداد کرونری — تعریف‌شده به‌عنوان نخستین سکته قلبی غیرکشنده یا مرگ ناشی از بیماری عروق کرونر — را در ۲۳ هزار و ۳۱۴ شرکت‌کننده سوئدی (میانه سنی ۵۷ سال؛ ۵۱ درصد زن) بدون بیماری قلبی‌عروقی آترواسکلروتیک قبلی، فراتر از SCORE2، نمره کلسیفیکاسیون شریان کرونر (CACS) و یافته‌های دستی CTA بهبود می‌بخشد. افزودن TPV به مدل شامل SCORE2 و نمره درگیری سگمنت، تمایز (discrimination) را به‌طور معنادار بهبود داد (C-statistic، ۰.۷۹۸ در برابر ۰.۷۸۳؛ p=0.022) و خطر رویداد با افزایش TPV و حجم پلاک غیرکلسیفیه (NCPV) به‌صورت پله‌ای افزایش یافت. محققان به رهبری Dr. Johan Malmqvist خاطرنشان کردند حتی حجم‌های پلاک کوچک (بیش از ۰ تا ۱۱ میلی‌متر مکعب) با افزایش خطر رویداد کرونری همراه بود و کمّی‌سازی خودکار پلاک می‌تواند طبقه‌بندی خطر را فراتر از CACS و CTA دستی، از جمله در افراد سنتی با خطر بسیار پایین، بهبود بخشد. مطالعه تک‌مرکزی به رهبری Dr. Lei Chen که در JACC: Asia منتشر شد، روی ۱۱۷ بیمار چینی (میانگین سنی ۵۴.۱ سال؛ ۵۶ درصد زن) با تشخیص سکته قلبی با شریان‌های کرونر غیرانسدادی (MINOCA) نشان داد شاخص حجم چربی اپیکارد (EATVi) بالاتر با افزایش خطر بلندمدت MACE همراه است. در میانه پیگیری ۴۸ ماهه، MACE در ۲۸ بیمار (۲۳.۹ درصد) رخ داد که EATVi به‌طور معناداری بالاتری داشتند (۳۴.۱ در برابر ۲۳.۸ میلی‌لیتر بر متر مربع؛ p=0.002). در تحلیل چندمتغیره، هر ۱۰ میلی‌لیتر بر متر مربع افزایش EATVi با خطر بالاتر همراه بود (نسبت خطر ۱.۳۵؛ p=0.040). افزودن EATVi به مدل بالینی بهبودی اندک و غیرمعنادار در تمایز ایجاد کرد؛ نویسندگان تأکید کردند یافته‌ها باید به‌عنوان ارتباط پیش‌آگهی‌دهنده تفسیر شود، نه اثر مستقل یا علّی EATVi.